Kıdem Ve ihbar Tazminatı Nedir, Hangi Koşullarda Alınır?

Ülkemizde kıdem ve ihbar tazminatı iş kanunu işçi ve işveren arasında oluşabilecek durumları düzenleme amacıyla vardır. Kıdem tazminatı; çalışanın, sözleşmesinin haklı bir neden olmaksızın ya da çalışanın tazminatını alabilmesine engel olmayan bir neden ile feshedilmesi durumunda almaya hak kazandığı bir tazminat modelidir. Öncelikle bu durumdaki bir işçinin tazminatını istemesinin hak olduğunu, bunun için yasal yollara başvurmaktan kaçınmaması gerektiğini bilmesi gerekir.

Kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama 2020

Örnek Kıdem Tazminatı Hesaplaması yapacak olursak:

  • Brüt Ücret: 2.000,00 TL
  • Giriş Tarihi: 02.06.2015
  • Çıkış Tarihi: 10.08.2017
  • Giriş ve Çıkış Tarihi Farkı: 8 gün 2 ay 2 yıl
  • Çıkan sonuç gün bazında toplanır ve elle yapıldığı için +1 gün eklenir:
  • 1 gün + 8 gün + 60 gün + 730 gün = 799 gün çalıştı. ( Normal gün hesabı)
  • Kıdem Günü: 799 * 30 gün /365 = 65,67 gün
  • Günlük Brüt Ücret: 2.000 TL/30 = 66,66 TL
  • Brüt Kıdem Tazminatı: 65,67 * 66,66 = 4.377,56 TL
  • Damga Vergisi: 4.377,56 TL * 0,00759 = 33,22 TL
  • Net Kıdem Tazminatı: 4.377,56 TL – 33,22 TL = 4344,34 TL

2020 yılı için tavan tazminat tutarı geçen kişi için örnek hesaplama:

Tam olarak 2 yıl çalışan ve brüt ücret ile yemek, ulaşım gibi hakları ile 10.000 TL aylık brüt kazanç elde eden bir çalışanın tazminat tutarını hesaplayalım. Hesaplama için 10.000 TL değil, tavan ücret olan 6.730,15 TL kıdem tazminatı hesaplamasında baz alınacak. Sonuç olarak 6.730,15 TL * 2 = 13.460,30 TL (Damga Vergisi’de çıkarılarak) kıdem tazminatı ödemesi yapılacak.

Tazminat almaya hak kazanabilmek için işe girerken sözleşme yapıldığından emin olmak gerekir. İşçi ve işveren arasında yapılan sözleşme ileride haksız nedenlerle işten çıkarılmalara karşın kıdem tazminatı talep etmeyi sağlayacaktır. Şimdi kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama 2020 yılına göre nasıl yapılır, kıdem ve ihbar tazminatı ile ilgili detaylar nelerdir bir göz atalım.

ilginizi çekebilir  Faturalı Hatlara Kredi Alma Yöntemi

Kıdem Tazminatına Hak Kazanma Nedenleri Nelerdir?

Yasa içerisinde iş kanunu’na göre kıdem tazminatı alabilecek kişiler belirlenmiştir. Öncelikle istifa eden işçi kıdem tazminatına hak kazanamaz. İstifaya zorlanan bir işçi bu durumu ispat ederek kıdem tazminatından faydalanabilir. Bu tip durumlarda işçinin mevzuattaki haklı bir sebebi iler dürerek işten ayrıldığını belirtmesi gerekir. Ancak, istifa eden işçiye işveren tarafından imzalatılan belgeler bu haklı gerekçeyi öne sürmeye engel olmaktadır. Eğer işten ayrılmanızda haklı bir gerekçeniz var ise bu durumu belirtmeniz ve yasal kanallara iletmeniz gerekmektedir.

Kıdem tazminatını alabilmek için işçinin çalışma süresinin 1 yıl veya daha fazla olması gerekir. Kıdem tazminatının 1 günlük ücretinin ne kadar olacağı çalışma süresi dikkate alınarak hesaplanır. Bu nedenle işçinin çalışma süresi kıdem tazminatı için mutlak öneme sahiptir. Ancak ihbar tazminatı için bu süre değişmektedir. 2 aylık deneme süresini dolduran işçi, haksız sebeplerden dolayı ya da habersizce işten çıkarıldığı vakit ihbar tazminatına hak kazanır.

İhbar Tazminatı Nedir?

İhbar tazminatı ihbar süresine uymayan tarafın karşı tarafa ödediği bir tazminat türüdür. Kıdem tazminatındaki gibi işçi açısından 1 yıl çalışma şartı yoktur. Tazminat ücreti günlük brüt ücret üzerinden hesaplanır, kıdem tazminatındaki gibi ihbar tazminatı tavan tutarı yoktur. Ancak ihbar tazminatı işçi talep edebildiği gibi işçinin ihbar süresine uymaması koşuluyla işveren de talep edebilir. İhbar tazminatının en çok ödendiği konu birden işten çıkarmalar ya da birden işi bırakmalardır. Haklı bir gerekçe olmadan ihbar süresi dolmadan birden, habersizce işten çıkartan işveren ihbar tazminatı ödemek zorundadır.

Yine ihbar süresini doldurmadan haklı bir nedene dayanmadan bir anda işi bırakan işçi de ihbar tazminatı ödemek zorundadır. İhbar tazminatının kıdem tazminatından bir diğer farkı da vergi kesintileridir. Kıdem tazminatında sadece damga vergisi kesilirken ihbar tazminatında gelir vergisi kesintisi de yapılır. Eğer işçi 1 yılı aşkın süredir aynı iş yerinde çalışıyor ise ve haklı nedenlerle işi bıraktıysa ihbar süresine uymadığı için ihbar tazminatı talep edemez ancak kıdem tazminatını talep edebilir. Bu durumda işveren de ihbar süresine uymadığı için işçiden ihbar tazminatı talep edemez. Yazıldığı üzere ihbar tazminatında bilinmesi gerekenler kıdem tazminatından farklı olduğudur.

İhbar Süresi Ne Kadardır?

İşten ayrılmadan ya da işten çıkarılmadan önce belli bir ihbar süresi vardır. Hem işçinin hem de işverenin bu süreye uyması gerekir. İhbar süresi ve tazminatı tutarları işçiden işçiye değişiklik gösterir.

İşçinin kıdemine göre değişkenlik gösteren bu süre; 6 aylık veya daha az işçi için 2 hafta, 6-18 ay arası çalışmış işçi için 4 hafta, 18-36 ay çalışmış işçi için 6 hafta, 36 aydan fazla çalışmış işçi için 8 haftadır. Bu süreler ihbar süreleridir ve bu süre dikkate almadan iş bırakılır ya da işçi işten bir anda çıkarılırsa ihbar tazminatı hakkı doğar.

ilginizi çekebilir  Acil Para İhtiyacınız Giderilir

İhbar Süresi İçinde İşçiye İş Arama Hakkı

İhbar süresi içerisine girilmişse, işveren tarafından günde 2 saat işçiye iş arama hakkı verilmesi gerekir. İşçi isterse bu süreleri birleştirerek kullanabilir. Eğer bu izin işçiye verilmezse ücreti 0 zamlı ödenmek zorundadır. Ancak bu sürenin kullanılmaması ihbar süresini kısaltmaz.

İhbar Tazminatı Hak Kazanma Süresi

İhbar tazminatı hak kazanma süresi işe girerken yapılan sözleşmeye bağlı olarak 2 aylık deneme süresinden sonra başlar. 2 aylık deneme süresini dolduran her işçi ihbar tazminatına hak kazanır. Sözleşme yapılmadan işe girişler farklılık gösterir.

İhbar Tazminatı Ödenmeyen Durumlar

Çalışanın kendi isteğiyle işten ayrılması, deneme süresi içerisinde işverenin sözleşmeyi feshetmesi, çalışanın vefat etmesi gibi durumlarda ihbar tazminatı ödenmez.

İhbar Tazminatı Hak Kazanma Durumları

Deneme süresi dolmuş her işçi habersizce işten çıkarıldığı takdirde ihbar tazminatına hak kazanır. İhbar süresine uymayan taraf karşı tarafa tazminat öder. İşçi de ihbar süresine uymadan bir anda işi bırakamaz.

İhbar Tazminatına Dâhil Edilmeyecek Ödemeler

SGK primleri, tatil günleri, fazla mesai ücretleri, ikramiyeler ve ayni ve nakdi ücretler dahil edilmez.

İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

Brüt ücret üzerinden hesaplanır ve tavan ücret yoktur. Kıdem tazminatından farklı olarak damga vergisi ve gelir vergisi kesintisi yapılır. 2020 yılı vergi dilimleri üzerinden hesaplanır.

İşçinin İstifa Etmesi Durumunda Kıdem Tazminatı Alabilmesi İçin Gerekenler

Bazı durumlarda işçi istifa etse dahi kıdem tazminatı almaya hak kazanır. Çalışan istifa ederse kıdem tazminatı alabilmesi için gerekli bazı sebepler vardır.

Bunlar;

  • sağlık sebepleri
  • ahlak ve kötü niyetli davranışlar
  • işverenden kaynaklı zorlayıcı sebepler

İşçi sağlık sorunları nedeniyle işten ayrılmak zorunda kaldığını belgelediği takdirde kıdem tazminatına hak kazanır.

Yine, işveren işçiye yalan söylerse, maaş ödemelerinde sorun çıkarırsa, taciz ve mobbing gibi ahlak dışı davranışlarda bulunursa kıdem tazminatı hakkı kazanır.

Zorlayıcı sebep olarak da çalışmasını etkileyen faktörler işveren tarafından oluşturulursa, işverenden dolayı işe gidemezse ve bu durumda maaşından kesinti yapılırsa yine kıdem tazminatı hakkına sahip olur.

Elbette bu sebepler işçi aleyhine olduğu takdirde işveren kıdem tazminatı ödemek zorunda kalmaz.

Hangi Koşullarda Kıdem Tazminatı Ödenmez

İşveren lehine işçinin bağımlılık gibi kötü alışkanlıklarının olması durumunda, çok sık rapor alması durumunda, ahlak dışı davranışlarda bulunması durumunda, üst üste 2 gün farklı günlerde 3 gün haber vermeden işe gelmezse, işçiden kaynaklı bir makinede hasar oluştuysa işverenin kıdem tazminatı ödemeden işçiyi çıkarma hakkı vardır.

İş Yeri Devir Olursa Ne Olur?

Kıdem tazminatında iş yeri devir olursa değişen bir şey olmaz. Eski işveren ile yeni iş veren ortak sorumludur. Çalışan çalıştığı süre üzerinden kıdem tazminatını alabilir.

İş Yerinin İflası Sonucu Kıdem Tazminatı Alınır mı?

Evet, iş yerinin iflas etmesi ya da kapanması durumunda kıdem tazminatı alınabilir.

ilginizi çekebilir  En Uygun Kredi Veren Bankalar

Askere Giden Kıdem Tazminatı Alabilir mi?

Askerlik sebebiyle iş akdinin feshedilmesi kıdem tazminatı almaya engel değildir. İşçi kıdem tazminatını almaya hak kazanır. İşçinin sülüs belgesini mutlaka iş verene getirmesi gerekir.

Evlenen Kadın Kıdem Tazminatı Alabilir mi?

Evlilik gerekçesiyle iş akdinin işçi tarafından feshedilmesi kıdem tazminatı almaya engel değildir. Ancak burada önemli olan nokta, evlenme tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde evlilik gerekçe gösterilerek hizmet akdinin feshedilmesi sağlanmalıdır. 1 yılı geçen süre içerisinde böyle bir gerekçeyle hizmet akdini sonlandırmak kıdem tazminatından faydalanamamak demektir.

İşçinin Vefatı Sonucu Ne Olur?

Gerekli şartları oluşturan işçinin vefatı sonucu yasal mirasçıları kıdem tazminatından yararlanabilir. Yalnızca işçinin ölümü kendisinden kaynaklanmış ve bu suç teşkil etmiş ise kıdem tazminatından yararlanılamaz.

Emekli Olan İhbar Tazminatı Alabilir mi?

Hayır alamaz. Ancak kıdem tazminatını talep edebilir.

Emekli Çalışan Kıdem Tazminatı Alabilir mi?

Evet alabilir.

Emeklilik Gerekçesiyle İşten Çıkanlar Tazminat Alabilir mi?

Emeklilik nedeniyle işten çıkanlar kıdem tazminatı alabilir. Ancak iş akdinin feshedilmesi sürecinde yasal kanallar aracılığıyla bunu mutlaka belirtmesi gerekir. SGK’dan emekli olduğuna dair bir belge getirmesi gerekir.

Kıdem Tazminatı Tavan Tutarı Nedir?

2020 yılı için kıdem tazminatı tavan tutarları ; 01.01.2020 – 01.07.2020 arası 6.730,15 TL’dir. Yani çalışanın yan haklar dahil en yüksek maaşının 6.730,15 TL olduğu düşünülür. İşveren 2020 kıdem tazminatı tavan tutarı üzerinden kendi inisiyatifine bağlı olarak işçisine yüksekten ödeme yapabilir.

Kıdem Tazminatına Vergi Uygulanır mı?

Yalnızca damga vergisi bulunmaktadır. Ancak 24 yıldan fazla çalışanların alacağı kıdem tazminatı üzerinden bir miktar gelir vergisi kesilmektedir.

Kullanılmayan Yıllık İzin Hesaplaması

Bir diğer konu da kullanılmayan yıllık izin ücreti hesaplaması. İşçinin kendi isteğiyle işten çıkması ya da çıkartılması sonucunda eğer içeride yıllık izni varsa, bu iznin karşılığı olan miktarı alır. Günlük ücreti hesaplanır ve bu ücret üzerinden ödeme yapılır.

Düşük Zam Gerekçesi Tazminata Engel midir?

Bir başka soru düşük zam gerekçesi ile işten ayrılan tazminat alabilir mi? sorusudur. Düşük zam gerekçesiyle işten ayrılan bir işçi kıdem tazminatı talep edemez.

Maaşı SGK’ya Düşük Gösterildiği Gerekçesi İle İşten Ayrılan Tazminat Alabilir mi?

Evet alabilir. Ancak işçi bu durumu kanıtlamak zorundadır. Bu ve buna benzer şikayetler için 170’nolu telefon numarası aranabilir.

Kıdem Tazminatı Zaman Aşım Süresi Ne Kadardır?

Belirlenen kıdem tazminatı zaman aşımı süresi 10 yıldır. 10 yıl içinde kıdem tazminatı almadan işten çıktıysanız ya da iş akdiniz feshedilmişse yasal yollara başvurabilirsiniz.

Kaynaklar:

22.05.2003 Tarihli 4857 Sayılı İş Kanunu

Gelir İdaresi Başkanlığı Gelir Vergisi Tarifesi

23.01.2020 Tarihli Gelir İdaresi Başkanlığı Madde 25 Tazminat ve Yardımlarda Tebliği

ilk yorumu siz yapın!

Yorum yap

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.